:::: MENU ::::

Βήματα Υλοποίησης

  • May 17 / 2015
  • 0

Βήματα Υλοποίησης

Για να περάσει κανείς από τη θεωρητική προσέγγιση του βιώσιμου τουρισμού και της συμβολής του στη αειφορία του προορισμού, στη αποτύπωση της και στη λήψη των κατάλληλων μέτρων πολιτικής, είναι απαραίτητο να περάσει από τις παραμέτρους που πρέπει να αναλυθούν σε συγκεκριμένες και μετρήσιμες μεταβλητές.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι ένα Τουριστικό Παρατηρητήριο για να είναι αποτελεσματικό πρέπει να κάνει μια αυστηρή επιλογή ενός μικρού αριθμού βασικών μεταβλητών που πρέπει να συγκεντρώνονται και να παρακολουθούνται συστηματικά (σε ετήσια βάση) ώστε: (α) να υπάρχει η μέγιστη δυνατή πληρότητα δεδομένων και (β) να υπάρχει το μικρότερο δυνατό κόστος συλλογής και επεξεργασίας. Τα ερωτηματολόγια που συνοδεύουν τη παρούσα μεθοδολογία προτείνουν τη συλλογή δεδομένων που θα επιτρέπουν τη πληρέστερη δυνατή καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης.

Η υλοποίηση έχει τέσσερα (4) βήματα και αφορά ταυτόχρονα το σύνολο της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου και τους επιμέρους προορισμούς της, δίνοντας διαφορετική έμφαση και πραγματοποιώντας διαφορετική ανάλυση στα διαφορετικά χωρικά επίπεδα, ανάλογα με το βαθμό ανάλυσης των στοιχείων που θα συγκεντρωθούν.

Τα 4 βήματα-ενότητες αφορούν σε:

  1. Προσφορά και ζήτηση
  2. Αποτελέσματα & επιδόσεις τουρισμού καθώς και αξιολόγηση βιωσιμότητας δραστηριότητας
  3. Επιπτώσεις (οικονομικές/κοινωνικές/δημογραφικές/περιβαλλοντικές) του τουρισμού στη βιωσιμότητα του προορισμού
  4. Προτεινόμενες πολιτικές

1ο βήμα: Προσφορά και ζήτηση τουρισμού

1.1. Τουριστική προσφορά

Στην ενότητα αυτή θα πρέπει να καταγραφούν όλα τα στοιχεία που συναπαρτίζουν την προσφορά ιδιωτικών και δημόσιων υπηρεσιών στον προορισμό σχηματίζοντας το τουριστικό προϊόν του. Το παραγόμενο προϊόν μπορεί να είναι μονοδιάστατο (πχ. τουρισμός παραλίας) ή να δίνει τη δυνατότητα στους επισκέπτες να διαλέξουν μεταξύ διαφορετικών επιλογών, περισσότερο ή λιγότερο διαφορετικών μεταξύ τους.

Το τουριστικό προϊόν περιλαμβάνει τόσο τις πρώτες ύλες (τα θέλγητρα, χωρίς τα οποία δεν νοείται η παραγωγή του), τις βασικές υπηρεσίες και τις δραστηριότητες που παράγονται με βάση τις πρώτες ύλες που συνθέτουν το ή τα τουριστικά προϊόντα, συνθέτουν την τουριστική εικόνα του προορισμού που πρέπει να διακινηθεί μέσω των τυπικών και άτυπων δικτύων διανομής στους εν δυνάμει επισκέπτες με τέτοιο τρόπο που να τους πείσει να το επιλέξουν μεταξύ πολλών ανταγωνιστικών επιλογών.

Με βάση τα παραπάνω είναι απαραίτητο να καταγραφούν:

– Τα τουριστικά καταλύματα και τα χαρακτηριστικά τους αλλά και τις δυνατότητες κάθε προορισμού για παραθερισμό (αριθμός παραθεριστικών και προς ενοικίαση κατοικιών)

– Τα τουριστικά θέλγητρα που περιλαμβάνει τόσο τους τουριστικούς πόρους όσο και τις τουριστικές υποδομές, τα χαρακτηριστικά τους και τις υπηρεσίες που παρέχουν

– Τις υπάρχουσες τουριστικές υπηρεσίες, κλασσικές και σύγχρονες, και τα χαρακτηριστικά τους

1.2. Τουριστική ζήτηση

Η καταγραφή της τουριστικής ζήτησης μέσω του συνολικού αριθμού διανυκτερεύσεων χρησιμεύει για να αποτυπώσει την πραγματική παραγωγή του τουριστικού προϊόντος με βάση την δυναμικότητα της περιοχής που καταγράφεται με τον αριθμό των διαθέσιμων κλινών. Η μεταβλητή αυτή αποτελεί μεταβλητή κλειδί για όλες τις εκτιμήσεις, συγκρίσεις και αξιολογήσεις. Η εκτίμηση του αριθμού των διανυκτερεύσεων σε έναν προορισμό επιτρέπει τη καλύτερη προσέγγιση των πραγματικών πιέσεων που ασκεί η τουριστική δραστηριότητα.

Η συστηματική καταγραφή και άλλων πληροφοριών όπως ο αριθμός αφίξεων ακτοπλοϊκά και αεροπορικά (μηνιαία στοιχεία), ο αριθμός αφίξεων στα καταλύματα (μηνιαία στοιχεία) και οι εθνικότητες των τουριστών (βασική διάκριση μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών και η περαιτέρω ανάλυση ανά εθνικότητα). Η υλοποίηση στους επιμέρους προορισμούς του ερωτηματολογίου τουριστών μπορεί να δώσει πρόσθετες πληροφορίες σε ότι αφορά τα χαρακτηριστικά τους, τη συμπεριφορά τους στον προορισμό, τη μέση διάρκεια παραμονής σε έναν προορισμό, την εποχικότητα, τον τρόπο άφιξης και οργάνωσης του ταξιδιού, αλλά και τις κύριες εθνικότητες που τον επισκέπτονται αλλά και τον βαθμό ικανοποίησης τους από αυτόν, στοιχεία ιδιαίτερα χρήσιμα για τη χάραξη της τουριστικής πολιτικής.

2ο βήμα: Αποτελέσματα, επιδόσεις και αξιολόγηση βιωσιμότηταςτουρισμού

Η καταγραφή των αποτελεσμάτων της δραστηριότητας αποτελεί το επόμενο βήμα μετά από εκείνο των χαρακτηριστικών της ζήτησης και αναφέρεται τόσο στα οικονομικά αποτελέσματα (δηλαδή τα έσοδα των τουριστικών επιχειρήσεων που μπορούν να προκύψουν από ερωτηματολόγια προς τις επιχειρήσεις είτε προς τους τουρίστες σχετικά με τη δαπάνη τους), στα αποτελέσματα της απασχόλησης (δηλαδή του αριθμού και των χαρακτηριστικών της απασχόλησης είτε μέσω των στοιχείων του ΙΚΑ είτε από ερωτηματολόγιο προς τις επιχειρήσεις) καθώς και την χρήση των περιβαλλοντικών πόρων (μέσω ερωτηματολογίου στις επιχειρήσεις). Παρακάτω παρατίθενται οι βασικές πληροφορίες αποτελέσματος που πρέπει να συγκεντρωθούν.

Ενδεικτικές Μεταβλητές Αποτελέσματος:

Α.1: συνολική τουριστική δαπάνη (ή συνολικά έσοδα τουριστικών επιχειρήσεων)

Α.2: συνολική τουριστική απασχόληση

Α.3: συνολική έκταση εδάφους που καλύπτουν οι τουριστικές επιχειρήσεις (ή εκτιμώμενη έκταση που έχει δομηθεί εξ αιτίας του τουρισμού)

Α.4: συνολική κατανάλωση νερού από τουριστικές επιχειρήσεις

Α.5: συνολική κατανάλωση ενέργειας από τουριστικές επιχειρήσεις

Α.6: συνολική παραγωγή στερεών αποβλήτων από τουριστικές επιχειρήσεις

Τα παραπάνω στοιχεία προκύπτουν από την ανάλυση των ερωτηματολογίων τουριστικών επιχειρήσεων.

Όταν υπάρχουν δεδομένα που αφορούν τους χρήστες ιδιωτικών καταλυμάτων (2ης κατοικίας, φιλοξενία από φίλους και συγγενείς) είναι σημαντικό να καταγράφονται διακριτά δεδομένου ότι σημειώνουν σημαντικές αποκλίσεις από εκείνα των υπολοίπων τουριστών όπως πχ. η τουριστική δαπάνη αφού δεν περιλαμβάνει δαπάνη για κατάλυμα.

3ο βήμα: Επιπτώσεις του τουρισμού στη βιωσιμότητα του προορισμού

Στην ενότητα αυτή γίνεται προσπάθεια καταγραφής του βαθμού επηρεασμού του προορισμού από την τουριστική δραστηριότητα. Από τη πληροφορία αυτή προκύπτει κατά πόσο οι οικονομικές, δημογραφικές-κοινωνικές και περιβαλλοντικές αλλαγές που καταγράφονται σε έναν προορισμό οφείλονται στον τουρισμό και όχι σε άλλες εξελίξεις που συμβαίνουν παράλληλα. Για τον υπολογισμό των δεικτών επίπτωσης είναι απαραίτητο να υπάρχουν τόσο τα δεδομένα αποτελέσματος της τουριστικής δραστηριότητας όπως περιγράφηκαν στη προηγούμενης ενότητα όσο και τα στοιχεία της συνολικής κατάστασης της περιοχής.

Δείκτες επίπτωσης:

Ε.1: ποσοστό ΑΕΠ από τουρισμό στο σύνολο του ΑΕΠ του προορισμού

Ε.2: ποσοστό τουριστικής απασχόλησης στο σύνολο της απασχόλησης

Ε.3: ποσοστό κάλυψης εδάφους από τουριστικές επιχειρήσεις και υποδομές στο σύνολο της τεχνητής επιφάνειας του προορισμού

Ε.4: ποσοστό κατανάλωσης νερού από τουριστικές επιχειρήσεις σε σύνολο κατανάλωσης νερού

Ε.5: ποσοστό κατανάλωσης ενέργειας από τουριστικές επιχειρήσεις σε σύνολο κατανάλωσης

Ε.6: ποσοστό παραγωγής στερεών αποβλήτων από τουριστικές επιχειρήσεις

Ε.7: ισοδύναμος πληθυσμός τουριστικών επιχειρήσεων που καλύπτεται από σύστημα διαχείρισης υγρών αποβλήτων (ιδιωτικό ή συλλογικό) σε σχέση με το ισοδύναμο συνολικού πληθυσμού που καλύπτεται από συλλογικό σύστημα διαχείρισης)

Από τα παραπάνω στοιχεία σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία που προέρχονται από την έρευνα προορισμού (πχ. Σύστημα διαχείρισης στερεών αποβλήτων, ποσοστό ανακύκλωσης κλπ) θα προκύψει κατά πόσο η κατάσταση που παρατηρείται σε έναν προορισμό πχ. η υποβάθμιση της ποιότητας του πόσιμου νερού και η δημιουργία κατάστασης ανεπάρκειας, η υποβάθμιση της βιοποικιλότητας, η υποβάθμιση του εδάφους κλπ οφείλονται στον τουρισμό ή σε άλλες δραστηριότητες.

4ο βήμα: Προτεινόμενες πολιτικές

Οι προτεινόμενες πολιτικές βασίζονται στις μέχρι σήμερα αναλύσεις και στα προβλήματα που έχουν επισημανθεί αλλά και στις παγκόσμιες πρακτικές. Ως στόχο έχουν τη βελτίωση της βιωσιμότητας, τόσο των επιχειρήσεων όσο και των προορισμών, επηρεάζοντας τα αποτελέσματα και τις επιδόσεις τους και στους τρεις πυλώνες της. Αφορούν στη:

α) βελτίωση της αποδοτικότητας των επιχειρήσεων επιλέγοντας τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην παροχή υπηρεσιών τουρισμού στο Νότιο Αιγαίο αξιοποιώντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής μέσα από ένα σύστημα σήμανσης τοπικής (αιγαιακής) ποιότητας και υπευθυνότητας – «AegeanQuality» ως κύριο μέσο.Περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων μέσα από τη δημιουργία δικτύων (clusters) τόσο για τη προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών από προμηθευτές όσο και τη παροχή κοινών υπηρεσιών σε τουρίστες.

Το σύστημα τοπικής ποιότητας και υπευθυνότητας έχει ως στόχο την αυτό-βελτίωση των επιχειρήσεων με βάση συγκεκριμένες αρχές και τη προβολή των επιχειρήσεων που έχουν φτάσει ένα επιθυμητό επίπεδο λειτουργίας που να υποστηρίζει

  • τη βελτίωση των πρακτικών διοίκησης με στόχο τη βιωσιμότητα της επιχείρησης,
  • την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών για την ικανοποίηση των πελατών-τουριστών,
  • τη χρήση τοπικών πόρων με στόχο τη διαφοροποίηση του προϊόντος και τη διάχυση των ωφελειών (πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων) στην τοπική κοινωνία,
  • την υγιεινή, την ασφάλεια και την εκπαίδευση για την ικανοποίηση των εργαζομένων,
  • τη προστασία του περιβάλλοντος (συμπεριλαμβανόμενης και της αισθητικής) με βάση έναν αριθμό κριτηρίων.

Η συνεχής ικανοποίηση των κριτηρίων απαιτεί την άσκηση πολιτικής εκ μέρους της κάθε μεμονωμένης επιχείρησης κάτω από τη καθοδήγηση των υπευθύνων του προγράμματος αρχικά και του διαχειριστή προορισμού σε επόμενη φάση. Η πολιτική αυτή απαιτεί επενδυτικές δαπάνες και άλλες δράσεις από τη πλευρά του επιχειρηματία και ετήσια αξιολόγηση των επιδόσεων της επιχείρησης.

β) βελτίωση των παρεχόμενων δημόσιων (κοινών) υπηρεσιών για τη διαχείριση του προορισμού (destinationmanagement) με στόχο τη δημιουργία βιώσιμων τουριστικών προορισμών με βάση τις αρχές του ΠΟΤ. Στις παρεχόμενες από τον προορισμό υπηρεσίες εντάσσεται και το σύστημα προώθησης-προβολής-ενημέρωσης των υποψηφίων τουριστών είτε άμεσα είτε μέσα των διακινητών τουρισμού.

Η βελτίωση του προορισμού βασίζεται στη θετική ανταπόκριση στο σχετικό ερωτηματολόγιο του ΠΟΤ (παράρτημα) με κριτήρια που θα διαμορφωθούν τελικά μετά από συνεργασία με τους φορείς, κάτω από την επίβλεψη του ΠΟΤ.

γ) αξιοποίηση των υπαρχουσών δυνατοτήτων για ανάπτυξη ειδικών τουριστικών προϊόντων για την ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και πόρων κάθε προορισμού (υλικών και άϋλων) με στόχο την διαφοροποίηση των προορισμών με βάση τη «Νησιωτική Ταυτότητα».

Με βάση το σκεπτικό αυτό θα υλοποιηθούν πέντε (5) μελέτες θεματικού τουρισμού (θαλάσσιος-αθλητικός, πολιτιστικός, θρησκευτικός, φυσιολατρικός-περιηγητικός, συνεδριακός) που θα εστιάσουν στην ανάδειξη των συγκεκριμένων δυνατοτήτων.

δ) βελτίωση του συστήματος τουριστικής διακυβέρνησης της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου με βάση το Περιφερειακό Συμβούλιο Τουρισμού και τη Διεύθυνση Τουρισμού που με τη χρήση της τεκμηρίωσης του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού, θα μπορεί να συντονίζει τη λήψη αποφάσεων όλων των εμπλεκόμενων φορέων στον τουριστικό σχεδιασμό (Δήμοι, Επιμελητήρια, Τοπικοί Σύλλογοι, Αναπτυξιακές Εταιρείες, Διαχειριστική Αρχή κλπ), ώστε να προκύψουν οι καλύτερες δυνατές συνέργειες και να προχωρούν οι παρεμβάσεις (επενδύσεις, δράσεις κλπ) που έχουν εντοπιστεί ως απαραίτητες στις τρεις προηγούμενες ενότητες. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να αλλάξει η αντίληψη ότι η τουριστική πολιτική εξαντλείται στη προβολή (γεγονός που προέρχεται από την λειτουργία των Νομαρχιακών Επιτροπών Τουριστικής Προβολής) και ότι παρεμβάσεις πρέπει να γίνουν σε όλες τις φάσεις της παραγωγικής διαδικασίας του τουριστικού προϊόντος που περιλαμβάνει:

  • τον εντοπισμό της τουριστικής πρώτης ύλης, των θελγήτρων, αλλά και των ειδικών ανωδομών που μπορούν να προσελκύσουν επισκέπτες,
  • την διαμόρφωση ανταγωνιστικών προϊόντων είτε αφορούν τον συμβατικό τουρισμό ξεκούρασης και αναψυχής των 3Sείτε αφορούν ειδικές μορφές τουρισμού, ελκυστικών στον σημερινό καταναλωτή της παγκοσμιοποιημένης αγοράς συνδυάζοντας ιδιωτικές και δημόσιες υπηρεσίες ποιότητας,
  • τη δημιουργία ισχυρής τουριστικής εικόνας (brandname) για τη περιφέρεια και για κάθε νησιωτικό προορισμό και τέλος
  • τη λειτουργία ενός συνεκτικού και αποτελεσματικού προγράμματος προώθησης – προβολής – ενημέρωσης υποψηφίων τουριστών καθώς και ενημέρωσης τουριστών στον προορισμό (marketing– DMO)

Στην ενότητα αυτή δεν θα δοθεί έμφαση στο περιεχόμενο της πολιτικής, αλλά στη διαδικασία λήψης και υλοποίησης αποφάσεων πολιτικής έτσι ώστε να υπάρξει μεγιστοποίηση του αποτελέσματος τους, αφού έχει διαπιστωθεί ότι ο κατακερματισμός των φορέων που ασχολούνται με τον τουρισμό λόγω της φύσης της δραστηριότητας, έχει ως συνέπεια τη μείωση της αποτελεσματικότητας τους.

Συμπλήρωσε και εσύ τώρα τα Ερωτηματολόγια